Diễn Đàn

Wednesday, November 18, 2026

TRI ÂN NHỮNG THẦY CÔ

Tháng Mười Một lại về!

Sáng nay, ngồi bên tách cà phê nóng, nhìn những chiếc lá vàng lững thững ngoài hiên, tôi bỗng nhớ đến một thời áo trắng. Cái thời mà tóc còn xanh, chân còn nhanh, đầu óc đầy mộng tưởng, còn cái miệng thì thường xuyên gây ra những tai họa ngoài chương trình giáo dục!

Ngẫm cũng lạ! Người ta càng lớn tuổi càng hay nhớ chuyện xưa. Có điều, những bài học thuộc lòng ngày ấy bây giờ chẳng còn nhớ được bao nhiêu, nhưng những lần bị thầy cô gọi lên bảng thì nhớ rõ mồn một. Nhất là những lần mình tưởng đã thắng lý, cuối cùng lại thua... toàn diện!


Hồi ấy, tôi thuộc loại học trò khá đặc biệt. Nói học dốt thì oan, bởi điểm số cũng chẳng đến nỗi nào. Nói học ngoan thì hơi xúc phạm sự thật. Tôi chỉ có một khuyết điểm nho nhỏ: thích lý luận, hay thắc mắc, và đặc biệt có khả năng khiến thầy cô phải thở dài ngay cả khi chưa bắt đầu tiết học!

Có lần, thầy dạy sử vừa bước vào lớp đã tuyên bố:

- Hôm nay chúng ta học về những bài học của lịch sử!

Tôi lập tức giơ tay.

- Thưa thầy, em có một thắc mắc!

Thầy nhìn tôi, ánh mắt thoáng chút đề phòng:

- Lại chuyện gì nữa?

- Dạ, nếu lịch sử đã qua rồi, sao chúng ta cứ phải học lại hoài?

Thầy chỉnh gọng kính:

- Để con người không lặp lại những sai lầm trong quá khứ!

Tôi gật gù:

- Vậy mà năm ngoái em thi rớt một câu lịch sử, năm nay thầy vẫn hỏi lại đúng câu ấy!

Cả lớp cười ầm lên.

Thầy đứng im vài giây rồi chậm rãi:

- Đó chính là bằng chứng cho thấy em chưa rút được bài học từ lịch sử!

Thiện tình! Đến bây giờ tôi vẫn công nhận thầy nói đúng. Chỉ tiếc là lúc ấy tôi chưa đủ trưởng thành để hiểu rằng có những cuộc tranh luận, tốt nhất nên kết thúc trước khi người đối diện mở sổ điểm!

Chuyện học văn cũng chẳng khá hơn.

Cô giáo dạy văn của chúng tôi là một người phụ nữ hiền hậu, nói năng nhỏ nhẹ, nhưng có khả năng dùng một câu nói khiến cả lớp im phăng phắc.

Một hôm, cô ra đề: "Hãy tả một người mà em yêu quý nhất."

Tôi viết liền ba trang giấy, văn chương lai láng, cảm xúc dạt dào. Đến đoạn kết, tôi còn mạnh dạn tuyên bố: "Tình thương của mẹ bao la như biển cả, cao vời như núi Thái Sơn!"

Hôm trả bài, cô gọi tôi lên.

- Bài văn của em có cảm xúc, nhưng cô muốn hỏi một điều.

- Dạ, cô cứ hỏi!

- Tại sao em tả mẹ mà lại viết mẹ có bộ ria mép?

Tôi giật mình.

Hóa ra trong lúc cao hứng, tôi đã bê nguyên một đoạn văn tả cha từ bài tập trước sang, quên chỉnh sửa!

Tôi suy nghĩ một lúc rồi đáp:

- Thưa cô, đó là biện pháp nghệ thuật... kết hợp hình tượng gia đình ạ!

Cô bật cười:

- Cô dạy văn nhiều năm rồi, hôm nay mới được biết thêm một trường phái sáng tác mới!

Từ hôm ấy, tôi nổi tiếng trong lớp với biệt danh "nhà văn tiên phong". Tiếc thay, sự tiên phong ấy không giúp điểm văn của tôi vượt qua con số năm!

Nhưng kỷ niệm đáng nhớ nhất lại thuộc về thầy dạy toán.

Thầy nổi tiếng nghiêm khắc, ít cười, và đặc biệt không thích học trò trả lời vòng vo. Khổ nỗi, tôi lại có biệt tài đi từ câu hỏi này sang câu chuyện khác, cuối cùng quên luôn câu hỏi ban đầu!

Một hôm, thầy hỏi:

- Nếu em có mười đồng, cho bạn năm đồng, em còn bao nhiêu?

Tôi đáp ngay:

- Thưa thầy, em vẫn còn mười đồng!

Thầy cau mày:

- Em không biết trừ à?

- Dạ biết chứ! Nhưng em đâu có hứa sẽ cho!

Thầy nhìn tôi hồi lâu:

- Thầy đang dạy toán, không dạy cách giữ tiền!

Tôi lễ phép:

- Dạ, nhưng mẹ em dặn phải biết tiết kiệm!

Cả lớp lại được một trận cười.

Thầy đặt viên phấn xuống:

- Được rồi! Vậy nếu em có mười đồng, thầy lấy của em năm đồng, em còn bao nhiêu?

Tôi đáp không cần suy nghĩ:

- Dạ, em còn một câu hỏi!

- Câu gì?

- Thưa thầy, thầy lấy tiền của học trò như vậy có đúng nội quy nhà trường không ạ?

Lần này, thầy cũng phải bật cười.

Và đó là lần hiếm hoi tôi được thầy khen:

- Em có đầu óc quan sát tốt. Chỉ tiếc là em dùng nó không đúng môn học!

Thời học trò cứ thế trôi qua, đầy những tiếng cười, những lần bị phạt đứng góc lớp và cả những buổi chiều thấp thỏm chờ thầy cô trả bài.

Rồi một ngày, chúng tôi rời mái trường.

Đứa đi làm, đứa tiếp tục học, đứa theo gia đình đến một phương trời xa. Riêng tôi, cuộc đời đưa đẩy qua bao ngả đường, cuối cùng định cư nơi đất khách.

Những năm đầu bận rộn với chuyện học hành, công việc, cơm áo, tôi ít khi nghĩ về trường cũ. Cứ tưởng những kỷ niệm ấy đã nằm yên đâu đó trong chiếc ngăn kéo mang tên tuổi trẻ.

Cho đến một buổi chiều tháng Mười Một, nhiều năm sau.

Hôm ấy, tôi tình cờ gặp lại một người bạn học cũ. Hai mái đầu đã điểm bạc, nhìn nhau một lúc mới nhận ra.

Hắn chỉ vào tôi:

- Trời đất! Có phải thằng chuyên cãi thầy ngày xưa không?

Tôi cười:

- Còn mày là thằng chuyên chép bài tao, phải không?

Hắn khoát tay:

- Chuyện cũ bỏ qua! Tao chép bài mày nên mới có lần bị điểm thấp!

Tôi phản đối:

- Vậy sao mày không chép đứa học giỏi hơn?

Hắn tỉnh bơ:

- Vì tụi nó không cho chép!

Hai thằng cười đến chảy nước mắt.

Rồi hắn bỗng trầm giọng:

- Mày còn nhớ thầy dạy toán không?

- Nhớ chứ! Người từng dạy tao phép trừ mà không trừ nổi cái tật lý sự!

- Thầy mất mấy năm rồi.

Tôi lặng người.

Ngoài cửa sổ, nắng chiều vẫn vàng, nhưng trong lòng bỗng có một khoảng trống khó gọi thành tên.

Hắn kể, những năm cuối đời, thầy vẫn thường nhắc đến đám học trò nghịch ngợm ngày xưa. Có lần thầy nói: "Mấy đứa hay cãi chưa chắc là học trò hư. Chỉ mong sau này chúng biết dùng cái đầu để nghĩ điều đúng, và dùng trái tim để làm điều tốt."

Nghe đến đó, tôi bỗng thấy sống mũi cay cay.

Hóa ra, sau những lần nghiêm khắc, những tiếng thở dài và cả những hình phạt mà chúng tôi từng cho là bất công, vẫn có một tấm lòng âm thầm dõi theo học trò.

Ngày ấy, chúng tôi chỉ biết sợ điểm kém, sợ bị phạt, sợ những bài kiểm tra bất ngờ. Đâu hiểu rằng có những người dành cả cuộc đời đứng trên bục giảng, chẳng mong học trò nhớ tên mình, chỉ mong chúng trưởng thành tử tế.

Bây giờ, khi đã đi qua hơn nửa đời người, tôi mới thấm thía một điều: kiến thức có thể giúp ta mở cánh cửa thành công, nhưng nhân cách mới quyết định ta bước qua cánh cửa ấy như thế nào.

Thầy cô dạy chúng ta cộng trừ nhân chia, nhưng bài toán khó nhất của đời người lại là biết cộng thêm yêu thương, trừ bớt ích kỷ, nhân lên lòng tử tế và chia sẻ những điều tốt đẹp.

Những phép tính ấy chẳng có trong đề thi, nhưng lại theo ta suốt cuộc đời.

Có người từng hỏi tôi:

- Nếu được quay lại thời học trò, ông có muốn không?

Tôi đáp ngay:

- Muốn chứ! Nhưng với ba điều kiện!

- Điều kiện gì?

- Không kiểm tra bài cũ, không bắt học thuộc lòng, và tuyệt đối không mời phụ huynh!

Người ấy cười:

- Vậy ông đi học để làm gì?

Tôi nhấp ngụm cà phê, chậm rãi:

- Để được gặp lại những người thầy, người cô năm ấy. Lần này, tôi sẽ ngoan hơn một chút!

- Chỉ một chút thôi sao?

- Chứ ngoan quá, lỡ thầy cô không nhận ra tôi thì sao!

Nói rồi, chính tôi cũng bật cười.

Tháng Mười Một, xin gửi một nén tâm hương đến những thầy cô đã khuất, một lời kính chúc đến những người vẫn còn hiện diện, và một lời cảm ơn muộn màng từ gã học trò tóc bạc năm xưa.

Nếu ngày ấy có đôi lần khiến thầy cô phải đau đầu, hôm nay xin được cúi đầu nhận lỗi.

Chỉ xin quý thầy cô một điều: đừng vì thế mà bắt tôi ở lại lớp!

Bởi tuổi này mà còn bị lưu ban, e rằng đến ngày tốt nghiệp, nhà trường phải tổ chức luôn... lễ mừng thọ!

Và biết đâu, trên tấm bằng tốt nghiệp lại có thêm một dòng ghi chú:

"Học lực khá. Hạnh kiểm cần cố gắng. Đặc biệt, sau sáu mươi năm vẫn chưa sửa được cái tật... hay lý sự!"

Nghĩ vậy mà thương, mà nhớ, mà biết ơn vô cùng!

Bởi có những người chỉ đi cùng ta một đoạn đường tuổi nhỏ, nhưng những điều họ trao lại đủ soi sáng cả một đời người.

Ngày xưa nghịch ngợm nhất trong trường,
Thầy gọi lên bài, dạ vấn vương.
Nay tóc bạc rồi còn nhớ mãi,
Ơn thầy chưa trả... nợ văn chương!

Xin chân thành cảm ơn quý bạn đã ghé đọc câu chuyện tháng Mười Một của gã học trò năm xưa. Những tình huống tinh nghịch chỉ là chút gia vị cho tiếng cười, còn lòng biết ơn thầy cô mới là điều tôi muốn gửi gắm. Mong câu chuyện nhỏ này đánh thức trong mỗi chúng ta một miền ký ức đẹp, nơi có mái trường, bạn cũ và những người thầy cô đáng kính. Chúc quý bạn luôn an vui, giữ mãi nụ cười tuổi học trò, dù tháng năm đã nhuộm bạc mái đầu!

No comments:

Post a Comment