THƯƠNG LÀ THẾ NÀO?

Người ta nói yêu đã khó, tôi lại thấy thương còn khó hơn. Yêu thì đôi khi chỉ cần một ánh mắt là đủ bắt đầu, còn thương phải đi qua đôi ba mùa mưa nắng mới biết lòng mình nặng nhẹ ra sao. Lạ nhất là chữ thương chẳng mấy khi chịu đứng yên trong từ điển. Nó cứ chạy vào bữa cơm, viên thuốc, câu hỏi “về chưa?” và cả ngọn đèn chờ cửa. Thôi thì hôm nay, thử ngồi xuống mà hỏi: Thương là thế nào?

Người ta hỏi tôi: Thương là thế nào?

Câu hỏi nghe đơn giản, nhưng nghĩ kỹ lại thấy khó trả lời hơn cả chữ yêu.

Yêu thường bắt đầu bằng rung động. Thương lại bắt đầu sau khi những rung động ấy đã đi qua đủ vui buồn để biết một người đáng quý đến mức nào.

Yêu một người, ta muốn ở bên người ấy.

Thương một người, đôi khi chẳng cần ở bên, chỉ cần biết người ấy bình an.

Yêu còn có chút ích kỷ: muốn được nhớ, được chiều, được đáp lại. Thương thì lạ lắm. Có khi mình chịu thiệt một chút cũng được, miễn người kia đỡ cực. Có món ngon, chưa kịp ăn đã nghĩ: “Không biết người ấy có thích không?” Trời trở lạnh, tự nhiên nhớ ai đó rồi muốn nhắn một câu: “Nhớ mặc thêm áo.”

Chẳng phải lời tình tự gì ghê gớm. Nhưng có khi cả chữ thương nằm gọn trong một câu rất đời thường như thế.

Thương cũng không nhất thiết phải nói.

Hai người sống với nhau vài chục năm, chữ “yêu” có thể ít dần, nhưng sáng vẫn hỏi nhau uống cà phê chưa; đi đâu về trễ vẫn để ngọn đèn trước cửa; thấy người kia ho một tiếng đã lẳng lặng đi tìm viên thuốc. Đến lúc tóc bạc, một người bước chậm, người còn lại cũng tự nhiên bước chậm theo.

Ấy là thương.

Tôi nghĩ yêu đẹp nhất lúc người ta nhìn thấy những điều đẹp đẽ của nhau. Còn thương sâu nhất là khi đã nhìn thấy cả những vụng về, trái tính, những vết xước của một đời… mà vẫn muốn ngồi lại.

Bởi vậy, nếu bắt tôi định nghĩa, tôi chỉ dám nói:

Yêu là muốn cùng người đi đến một nơi.

Thương là đường còn bao xa cũng được, miễn người ấy đừng phải đi một mình.

Chữ thương không ồn ào. Nó chẳng cần hoa, cũng ít khi biết nói những câu có cánh.

Nó chỉ lặng lẽ ở lại.

Mà đời người, sau cùng, có lẽ điều quý nhất không phải gặp được người từng nói yêu mình đến thế nào.

Mà là khi chiều xuống, ngoảnh lại…

vẫn còn một người thương mình như thuở ban đầu.

Thương là chẳng hẹn mà chờ,

Chẳng câu thề thốt vẫn ngờ ngợ mong.

Yêu còn đo đếm trong lòng,

Thương rồi mới biết đục trong cũng tình.

Viết đến đây, tôi vẫn chưa dám nhận mình đã định nghĩa hết được chữ thương. Bởi thương đâu nằm trong câu chữ, nó nằm trong cách người ta đối đãi với nhau qua năm tháng. Yêu có thể bắt đầu bằng một phút xao lòng, nhưng thương thường được góp nhặt bằng cả một đời sẻ chia. Đến cuối cùng, người khiến ta hạnh phúc chưa chắc là người nói yêu hay nhất, mà là người vẫn lặng lẽ ở lại khi đời mình chẳng còn gì đẹp đẽ để khoe.