Có người bảo thơ được viết bằng ngôn từ. Tôi lại nghĩ khác. Thơ chưa bao giờ bắt đầu từ câu chữ. Nó bắt đầu từ một khoảng lặng.
Khoảng lặng của một buổi chiều ngồi một mình nhìn nắng đi qua hiên cửa. Khoảng lặng của tiếng mưa rơi trên mái ngói cũ. Khoảng lặng của một nỗi nhớ không gọi thành tên, hay của một niềm vui rất nhỏ mà lòng người chẳng biết chia cùng ai.
Chính trong những khoảng lặng ấy, thơ tìm đến.
Tôi vẫn tin rằng mỗi người đều mang trong mình một dòng sông. Có dòng sông cuồn cuộn chảy qua những ghềnh đá của tham vọng. Có dòng sông lặng lờ ôm lấy những bến bờ bình yên. Và cũng có những dòng sông tưởng như đã cạn, nhưng chỉ cần một cơn mưa ký ức đi ngang, nước lại đầy lên, mang theo biết bao điều chưa từng nói hết.
Những vần thơ cũng vậy.
Chúng không sinh ra từ sự gò ép của ý nghĩ, mà lớn lên từ những mùa cảm xúc đã đi qua đời người. Một chiếc lá rơi cũng có thể trở thành thi ca, nếu người nhìn thấy trong đó một cuộc chia ly. Một ánh mắt thoáng qua cũng có thể hóa thành vĩnh cửu, nếu trái tim đã từng rung động.
Có những đêm tôi ngồi rất lâu trước màn hình trắng. Câu đầu tiên mãi không chịu đến. Tôi không sốt ruột. Tôi biết thơ không thích sự vội vàng. Nó giống như sương mai, chỉ chịu đọng trên cánh lá khi đất trời đủ yên. Nó giống như hương của một đóa hoa đêm, càng tìm càng khó gặp, chỉ khi lòng người thôi kiếm tìm thì hương mới nhẹ nhàng lan tỏa.
Đã có lúc tôi nghĩ mình đang viết thơ.
Nhưng càng đi cùng năm tháng, tôi càng hiểu, thật ra chính thơ đang viết nên con người mình.
Mỗi bài thơ là một dấu chân của thời gian. Có bài thơ mang màu áo của tuổi trẻ, rực rỡ như buổi bình minh. Có bài thơ nhuốm màu hoàng hôn, lặng lẽ như tiếng chuông chiều vọng giữa núi xa. Cũng có những bài thơ không dành cho ai cả, chỉ là nơi cất giữ một phần ký ức mà người viết không nỡ để gió cuốn đi.
Có người đọc thơ để tìm cái hay.
Có người đọc thơ để tìm chính mình.
Tôi luôn trân trọng người đọc thứ hai hơn. Bởi khi một bài thơ khiến ai đó chợt dừng lại giữa cuộc đời vội vã, lặng im vài phút để nhớ về một người, một mùa, một con đường cũ hay một giấc mơ đã bỏ quên, thì lúc ấy thơ đã hoàn thành điều đẹp nhất mà nó có thể làm.
Thơ không thay đổi thế giới.
Nhưng thơ có thể làm mềm đi một trái tim đã quá nhiều lần va đập.
Thơ không làm thời gian quay ngược.
Nhưng thơ có thể giữ lại hương của những mùa đã cũ.
Thơ cũng không níu được một người đã rời xa.
Nhưng thơ giúp những yêu thương không bị lãng quên.
Có lẽ vì vậy mà tôi chưa bao giờ xem thơ là cuộc tranh tài của tài năng hay ngôn ngữ. Một bài thơ đẹp không phải vì nó dùng nhiều mỹ từ, cũng chẳng phải vì những phép tu từ được sắp đặt khéo léo. Điều làm một bài thơ ở lại trong lòng người là sự chân thành. Chỉ có sự chân thành mới đủ sức bước qua năm tháng mà không cũ đi.
Khi những vần thơ thật sự thăng hoa, người viết không còn nghe thấy tiếng gõ của bàn phím hay tiếng sột soạt của trang giấy. Chỉ còn tiếng nói rất khẽ của tâm hồn đang kể lại những điều mà cuộc đời đã lặng lẽ gửi gắm bấy lâu.
Lúc ấy, câu chữ không còn là câu chữ.
Chúng trở thành nhịp thở.
Trở thành ánh trăng nghiêng trên mặt hồ tĩnh lặng.
Trở thành cánh chim bay qua khoảng trời cuối hạ.
Trở thành hương trà còn vương nơi đầu ngón tay trong một buổi sớm bình yên.
Và cũng từ giây phút ấy, người viết không còn là người tạo ra bài thơ nữa. Họ chỉ là kẻ lữ hành may mắn được đi ngang một khu vườn đầy hoa, cúi xuống nhặt vài cánh hoa còn đẫm sương, rồi nâng niu đặt vào trang giấy.
Nếu có ai hỏi tôi khi nào thơ đẹp nhất, tôi sẽ không trả lời bằng những khái niệm của thi pháp hay văn chương.
Tôi chỉ mỉm cười và nói rằng...
Đó là khi trái tim đã đi qua đủ nắng mưa để biết dịu dàng với cuộc sống.
Đó là khi con người học được cách mỉm cười với những điều đã mất, biết biết ơn những điều còn lại, và biết yêu cả những khoảng lặng tưởng như vô nghĩa.
Bởi sau tất cả, thơ không phải là nơi để con người trốn khỏi cuộc đời.
Thơ là nơi để con người trở về với chính mình.
Và khi tâm hồn thật sự trở về, những vần thơ sẽ tự nhiên thăng hoa như đóa sen nở giữa mặt hồ tĩnh lặng, không cần ai ngợi khen, không cần ai biết đến, chỉ lặng lẽ tỏa hương theo cách đẹp nhất mà tạo hóa đã dành riêng cho nó.
