Không cần bị hack, dữ liệu vẫn có thể bị khai thác

Có bao giờ bạn thấy quảng cáo xuất hiện “đúng lúc, đúng thứ mình vừa nghĩ”, hay nhận những tin nhắn, cuộc gọi biết rõ thông tin cá nhân của mình đến mức giật mình? Nhiều người vội kết luận rằng mình đang bị hack hay bị theo dõi.

Thực tế, không phải lúc nào cũng nghiêm trọng như vậy. Phần lớn là do dữ liệu được thu thập từ chính thói quen sử dụng hằng ngày. Tuy nhiên, khi việc theo dõi trở nên “quá mức”, hoặc thông tin bị khai thác sai cách, nó có thể dẫn đến những rủi ro mà chúng ta không lường trước.

Bài viết này sẽ giúp bạn nhận ra những dấu hiệu quen thuộc nhưng dễ bỏ qua, để hiểu mình đang ở mức độ nào và chủ động điều chỉnh. Chỉ cần hiểu đúng và cẩn trọng hơn một chút, bạn hoàn toàn có thể sử dụng mạng xã hội một cách an tâm và kiểm soát tốt hơn dữ liệu của mình.

Những dấu hiệu giúp bạn nhận ra dữ liệu đang bị “theo dõi” nhiều hơn bình thường

Không phải lúc nào cũng là bị hack, nhưng nếu thấy những điều dưới đây, bạn nên chú ý:

1. Quảng cáo “hiểu bạn quá rõ”

Bạn vừa tìm gì đó, vài phút sau đã thấy quảng cáo. Thậm chí chỉ nói chuyện cũng thấy hiện lên. Thực tế là do theo dõi hành vi và dữ liệu từ các website khác, không hẳn là “nghe lén”, nhưng cho thấy bạn đang bị tracking khá nhiều.

2. Kết bạn lạ nhưng rất “đúng gu”

Người lạ biết bạn làm gì, ở đâu, hoặc tài khoản giống người quen. Có thể thông tin công khai của bạn đang bị khai thác, hoặc tài khoản giả đang “soi” bạn.

3. Cuộc gọi, tin nhắn lừa đảo có thông tin thật.

Biết tên, đôi khi biết cả địa chỉ, giả danh ngân hàng hay giao hàng. Đây là dấu hiệu dữ liệu đã bị lộ từ đâu đó.

4. Nội dung hiển thị bị “một chiều”

Bảng tin chỉ xoay quanh một kiểu nội dung, ít đa dạng. Thuật toán đang cá nhân hóa quá sâu theo hành vi của bạn.

5. Tài khoản có dấu hiệu lạ

Đăng nhập thiết bị không quen, tự like, tự follow, bạn bè nhận tin nhắn từ bạn. Có thể tài khoản bị xâm nhập hoặc app lạ có quyền truy cập.

6. Bạn từng cấp quá nhiều quyền

Đăng nhập nhiều app bằng Facebook, cho quyền vị trí, danh bạ nhưng không kiểm tra lại.

Bạn nên làm gì?

- Giới hạn quyền riêng tư bài viết.

- Xóa ứng dụng không dùng.

- Bật xác thực 2 lớp.

- Không công khai thông tin nhạy cảm.

- Cẩn thận với tin nhắn, cuộc gọi “quen mà lạ”.

Kết lại:

Bạn không cần bị hack thì dữ liệu vẫn có thể bị khai thác. Nhưng chỉ cần hiểu đúng và điều chỉnh thói quen, bạn đã tự bảo vệ mình rất hiệu quả rồi.