ẢI HỒNG NHAN

Hôm trước, nick Ngọc Tú có để lại một câu hỏi khá thú vị: “Hôm nào thầy rảnh, thầy viết bài về mấy bậc anh hùng vượt qua được ải hồng nhan như Quan Vũ với Võ Tòng đi thầy nhé.” Câu hỏi nghe nhẹ nhàng vậy thôi mà lại gợi nhiều suy nghĩ. Từ xưa người ta vẫn nói “anh hùng khó qua ải mỹ nhân”, bởi đôi khi con người không thua trận trước gươm đao, mà lại dễ mềm lòng trước một ánh mắt, một nụ cười. Nhân câu hỏi ấy, tôi xin viết vài dòng tản mạn về cái gọi là “Ải Hồng Nhan ” trong chuyện xưa và trong đời.

Trong dân gian vẫn có câu: “Anh hùng khó qua ải mỹ nhân.” Lời nói ấy nghe qua tưởng chừng chỉ là chuyện phong lưu của thế gian, nhưng thật ra lại hàm chứa một sự thật sâu xa: con người ta đôi khi không thua trận trước gươm đao, mà lại gục ngã trước một ánh mắt, một nụ cười. Bởi vậy nên trong lịch sử và trong văn chương, những người vượt qua được “ải hồng nhan” thường được xem là bậc khí phách hiếm hoi.

Nhắc đến điều ấy, người ta thường nhớ đến Quan Vũ của thời Tam Quốc. Chuyện kể rằng khi Lưu Bị thất thế, Quan Vũ tạm hàng Tào Tháo để bảo toàn hai phu nhân của anh mình. Tào Tháo biết ông là người trọng nghĩa nên tìm mọi cách lung lạc: vàng bạc, chức tước, thậm chí cả mỹ nhân. Nhưng Quan Vũ vẫn giữ mình như giữ một thanh gươm. Ông chăm lo cho hai chị dâu như lễ nghĩa gia đình, không hề vượt quá khuôn phép. Khi biết tin Lưu Bị còn sống, ông lập tức bỏ hết vinh hoa, vượt năm ải chém sáu tướng để trở về. Cái khí tiết ấy khiến hậu thế nhắc đến Quan Vũ không chỉ như một danh tướng mà còn như biểu tượng của chữ nghĩa.

Hồng nhan trước mặt dạ không lay,

Một tấm trung tâm giữ nghĩa dày,

Vượt ải chém tướng về tìm chủ,

Thanh long còn rạng giữa trời mây.

Rồi đến Võ Tòng trong Thủy Hử. Người đời nhớ đến ông vì sức mạnh đánh hổ ở Cảnh Dương Cương, nhưng điều đáng nể hơn lại nằm ở chỗ khác. Khi chị dâu là Phan Kim Liên dùng lời ong bướm để quyến rũ, Võ Tòng không những không dao động mà còn thẳng thắn khuyên răn. Giữa lúc lòng người dễ mềm trước tình sắc, ông vẫn giữ ranh giới rõ ràng. Cái cứng cỏi ấy không phải là lạnh lùng, mà là sự tự trọng của một con người biết đâu là đúng sai.

Cảnh Dương một trận hổ kinh hồn,

Chính khí trong lòng dạ sắt son,

Hồng nhan trước cửa lòng không động,

Hảo hán ngàn năm tiếng vẫn còn.

Những câu chuyện ấy nghe qua có vẻ xa xưa như gió bụi của thời cổ sử, nhưng suy ngẫm kỹ lại thấy rất gần với đời sống hôm nay. Bởi “ải hồng nhan” thật ra không chỉ là sắc đẹp của một người phụ nữ. Nó còn là biểu tượng của mọi cám dỗ trong đời: danh lợi, quyền lực, những điều khiến con người dễ quên đi nguyên tắc của mình.

Cho nên, vượt qua “ải hồng nhan” không phải là chối bỏ tình cảm, mà là giữ được bản tâm giữa muôn vàn lay động. Quan Vũ giữ nghĩa với huynh đệ, Võ Tòng giữ đạo làm người. Cái khiến họ trở thành anh hùng không chỉ là thanh đao hay nắm đấm, mà là bản lĩnh của tâm hồn.

Nhân thế anh hùng dễ lụy tình,

Hồng nhan một thoáng dạ rung rinh,

Bao người gục ngã vì nhan sắc,

Mấy kẻ qua cầu giữ nghĩa trinh.

Bởi vậy nên thỉnh thoảng đọc lại những điển tích ấy, ta bỗng thấy lòng mình lắng xuống. Giữa một thời đại sống vội, đôi khi chỉ cần nhớ rằng: người mạnh nhất không phải là người thắng được thiên hạ, mà là người thắng được chính mình.