Chuyện người đàn ông Việt ở Mỹ, nếu kể cho vui, thì có lẽ nên bắt đầu từ..… cái chữ “ngoan”. Ở Việt Nam, có ông từng nóng nảy, từng lớn tiếng, thậm chí từng khiến vợ con khóc (chính người trong nhà kể lại). Nhưng qua tới Mỹ rồi, tự nhiên hiền như cừu non. Không phải vì tu tâm dưỡng tính gì ghê gớm, mà vì ở đây là xã hội pháp quyền: chỉ cần vợ hay con bấm điện thoại gọi cảnh sát, là vài phút sau ông sẽ được “mời” lên xe, kèm theo cái vòng kim loại lạnh ngắt nơi cổ tay. Từ đó, nhiều ông giác ngộ rất nhanh: thôi, hiền cho khỏe.
Qua Mỹ, đời sống cũng đổi khác. Ở đây, thường là cả hai vợ chồng đều phải đi làm. Ít ai mang theo được nghề trong tay, nên bắt buộc phải cật lực lao vào công việc, coi như một cuộc “đổi đời”. Vì vậy, than mệt là chuyện thường ngày, và so sánh “hồi ở Việt Nam sướng hơn” cũng là câu cửa miệng. Nhưng than thì than, sáng hôm sau vẫn phải dậy sớm đi làm, vì tiền nhà, tiền xe, tiền bảo hiểm..… không biết thương ai bao giờ.
Mô hình quen thuộc nhất là: vợ làm nail, chồng đi hãng xưởng. Chồng đi hãng để có bảo hiểm cho cả nhà, vợ thì ngồi tiệm từ sáng tới tối, có ngày 10–12 tiếng là chuyện thường. Thế nên nhiều khi chồng về sớm hơn, lại phải lăn vào bếp nấu cơm, rồi lái xe đi đón vợ. Cảnh “ông chồng Việt đứng bếp ở Mỹ” giờ chẳng còn lạ gì, thậm chí còn khá ..… chuyên nghiệp: tay đảo chảo, miệng than mệt, nhưng vẫn nhớ để riêng phần cho vợ ăn khuya.
Còn chuyện bạo hành ư? Hình như ít ông nào dám. Luật ở đây không đùa, và cái giá phải trả quá đắt: còng tay, ra tòa, rồi có khi là ..… giấy ly dị. Thành ra, nhiều ông chọn cách an toàn nhất: nhịn cho êm nhà.
Lịch làm việc cũng “kín như lịch bay”. Hãng xưởng thường từ thứ Hai tới thứ Sáu, cuối tuần nghỉ. Nhưng nail thì sáu, thậm chí bảy ngày một tuần. Bởi vậy, quán cà phê hay quán bar thường chỉ dành cho mấy anh độc thân. Còn người có gia đình? Đi đâu cũng đi đôi: đám cưới đi chung, họp bạn đi chung, thậm chí đổ xăng cũng đi chung. Nhờ vậy mà cơ hội “hư” của cả ông lẫn bà đều ..… hiếm như tuyết mùa hè ở Texas.
Còn những ngày nghỉ hiếm hoi, mấy ông chồng lại kéo nhau đi câu cho “đổi gió”. Đi thì đi cho vui, ra bờ hồ ngồi tán dóc, nhưng tới khúc có cá mang về ăn thì..… chuyện bắt đầu rất rõ ràng: chính tay mấy ông chồng phải tự làm cá. Từ cạo vảy, mổ bụng, rửa sạch cho tới ướp gia vị, gần như chẳng mấy bà vợ đứng coi chứ đừng nói là phụ. Lạ cái là khi lên mâm, ăn thì khen ngon lắm, khen tới tấp, nhưng lúc làm thì hình như bà vợ nào cũng bận. Nếu ông chồng thích đi câu, cứ rủ nhau đi cho vui, nhưng đã có cá thì xác định: tự xử, tự nấu, tự dọn. Còn chuyện đem cho hàng xóm vài con ư? Lúc đó lại thấy..… tiếc tiếc, vì nghĩ tới công mình ngồi phơi nắng cả buổi mới câu được. Thôi thì giữ lại ăn, vừa ngon miệng, vừa thấy “công sức mình không uổng”.
Cuối cùng, có lẽ phải công nhận một điều: mảnh đất này không dễ cho những ai thích vượt rào. Ở đây, muốn sống yên, thì tốt nhất là sống..… đàng hoàng. Và thế là, rất nhiều người đàn ông Việt bỗng nhiên trở thành “cừu non gương mẫu” lúc nào không hay.
