Đó là vào khoảng tháng Hai năm 1975.
Khi ấy tôi mới gần mười tuổi. Một buổi chiều đi học về, vừa bước vào sân tôi đã thấy trong nhà đông người khác thường. Mẹ liền gọi lại và giới thiệu:
- Bà con bên anh họ của mẹ từ Pleiku về thăm.
Tôi lễ phép khoanh tay chào mọi người. Trong trí nhớ của cậu bé gần mười tuổi ngày ấy, tôi chỉ thấy có vợ chồng hai bác và hai chị gái lớn hơn mình vài tuổi. Chị nhỏ khoảng mười hai tuổi, chị lớn chừng mười bốn.
Và thú thật, ngay giây phút đầu tiên nhìn thấy hai chị, tôi đã nghĩ trong bụng:
- Chắc tiên trên trời xuống!
Trời đất ơi!
Hai chị má đỏ môi hồng, da trắng, tóc đẹp, lại nói năng nhỏ nhẹ. Trong mắt của một thằng nhóc mới gần mười tuổi như tôi lúc đó, hai chị đẹp đến mức không có ngôn từ nào diễn tả nổi. Bây giờ nghĩ lại vẫn thấy buồn cười. Chưa biết yêu là gì, chưa biết tương tư là gì, nhưng biết ngồi nhìn hai chị rồi ngẩn ngơ.
Mà lạ thật, có những chuyện người ta tưởng đã quên, vậy mà hơn năm mươi năm sau vẫn còn nhớ rõ như mới hôm qua.
Hôm ấy, tôi còn nghe một ông bác vui miệng đọc:
Chỉ nghe đúng một lần duy nhất.
Nhiều năm sau, cho tới tận bây giờ, tôi vẫn thỉnh thoảng lên mạng tìm kiếm xem câu ấy của ai, tác giả là ai mà tài tình đến vậy. Thế nhưng tìm mãi vẫn không ra. Điều đó lại khiến tôi cứ băn khoăn hoài, chẳng biết có đúng đường Hoàng Diệu là con đường dài nhất thành phố Pleiku hay không. Và liệu những cô gái Pleiku có thật sự là những cô gái điệu nhất đất nước như lời ông bác năm nào quả quyết?
Nghĩ đi nghĩ lại, tôi thấy câu hỏi ấy có lẽ cũng giống như chuyện "chim non lề đường nằm im giấu mỏ" trong "Ngày Xưa Hoàng Thị". Hỏi thì cứ hỏi thôi, chứ lấy đâu ra câu trả lời thật chính xác.
Mà biết đâu, chính vì không có câu trả lời nên người ta mới nhớ lâu như vậy. Chứ lỡ mai này có ai chứng minh được đường Hoàng Diệu không phải dài nhất, còn các cô gái Pleiku cũng chẳng điệu hơn các cô gái Huế, Sài Gòn hay Hà Nội, thì hóa ra ông bác năm ấy đã quảng cáo hơi quá lời rồi sao?
Thôi thì cứ để câu nói ấy nằm yên trong ký ức, như một đặc sản rất Pleiku, rất năm 1975 và rất đỗi dễ thương.
Ấy vậy mà chẳng hiểu sao câu nói ấy lại nằm yên trong trí nhớ tôi suốt từ năm 1975 cho đến tận bây giờ. Có lẽ trí nhớ của con người thật kỳ lạ. Bao nhiêu chuyện quan trọng thì quên, còn những câu nói vu vơ, những nụ cười đẹp hay một buổi chiều xa lắc nào đó lại nhớ mãi.
Nhiều năm sau, khi nghe Phạm Duy phổ nhạc bài thơ của Vũ Hữu Định, tôi mới thấy như có cái gì đó rất quen.
"Em Pleiku má đỏ môi hồng..."
Trời ơi!
Thì ra nhà thơ cũng nhìn thấy điều mà cậu bé gần mười tuổi ngày ấy đã nhìn thấy.
Mà không chỉ nhìn thấy, ông còn đem vào thơ, rồi Phạm Duy lại đưa vào nhạc. Thành ra từ một kỷ niệm riêng tư của tôi, bỗng dưng lại thấy mình có "đồng minh".
Nghe đến câu:
Tôi lại mỉm cười.
Không biết hai chị năm ấy giờ ra sao. Có lẽ cũng đã làm bà ngoại, bà nội cả rồi. Biết đâu tóc đã bạc nhiều, biết đâu các chị cũng chẳng còn nhớ đến cậu bé con cứ đứng lén nhìn mình năm ấy.
Nhưng có một điều chắc chắn là trong ký ức của tôi, hai chị vẫn mãi là hai cô tiên nhỏ với đôi má hồng của tháng Hai năm 1975.
Mỗi lần nghe:
Tôi lại thấy Phạm Duy thật tài tình.
Ông không cảm ơn những con đường, không cảm ơn sương mù hay những hàng thông xanh. Cuối cùng, ông lại cảm ơn... một mái tóc mềm.
Đúng là đàn ông từ xưa đến nay có vẻ giống nhau cả. Phong cảnh đẹp mấy rồi cuối cùng cũng quay về với... người đẹp.
Mà ngẫm kỹ thì cũng chẳng trách được.
Bởi nhiều khi một thành phố trở nên đáng nhớ không phải vì nó lớn hay nhỏ, giàu hay nghèo, mà bởi nơi ấy từng có một người khiến trái tim mình rung động, dù chỉ là một ánh mắt, một nụ cười hay một mái tóc bay trong chiều gió.
Bây giờ, đã đi qua biết bao nhiêu năm tháng, những người thân năm ấy có người còn, người mất, những đứa trẻ ngày nào đều đã già đi. Riêng bài hát "Còn Chút Gì Để Nhớ" vẫn ở đó, như một người bạn cũ trung thành.
Và tôi cũng chợt nhận ra, cái "chút gì" mà Vũ Hữu Định viết ra có lẽ không chỉ dành riêng cho Pleiku.
Ai trong chúng ta rồi cũng có một "chút gì để nhớ".
Có người nhớ một dòng sông.
Có người nhớ một mái trường.
Có người nhớ tiếng ve mùa hạ.
Có người nhớ một bóng hình đã đi qua đời mình.
Còn tôi, mỗi khi nghe "Em Pleiku má đỏ môi hồng", lại nhớ đến buổi chiều tháng Hai năm 1975, nhớ căn nhà đông khách, nhớ lời mẹ giới thiệu bà con từ Pleiku về thăm, nhớ câu thơ của ông bác năm nào, và nhớ hai cô tiên nhỏ mà cậu bé gần mười tuổi đã ngẩn ngơ nhìn rồi âm thầm cất giữ trong ký ức hơn nửa thế kỷ.
Có lẽ, đó cũng chính là "một chút gì để nhớ" của riêng tôi.
Và biết đâu, ở một nơi nào đó, giữa thành phố Pleiku đầy sương ấy, vẫn còn có ai đó đang mỉm cười khi nghe lại bài hát này, để rồi bất chợt nhớ về một thời má đỏ môi hồng của chính mình.
Riêng tôi, hơn năm mươi năm đã trôi qua, mỗi lần nghe câu hát ấy lại thấy trong lòng mình thấp thoáng hình ảnh hai cô tiên nhỏ năm nào.
Và tôi chợt hiểu, có những điều chẳng cần nhớ mà vẫn nhớ.
Có những người chẳng hẹn gặp lại mà vẫn ở mãi trong ký ức.
Và đó, có lẽ chính là...
"Còn một chút gì để nhớ, để quên."
