Xin kính chào quý anh chị và các bạn.
Chiều thứ Bảy lại về, một tuần bận rộn cũng vừa khép lại. Đây là lúc chúng ta có thể tạm đặt xuống những lo toan, thả lỏng đôi vai và dành cho mình một khoảng bình yên thật riêng. Mời quý vị cùng pha một tách trà nóng, rót một ly cà phê thơm, ngồi bên khung cửa quen và lắng nghe những giai điệu đã từng đi qua một thời tuổi trẻ.
Trong chương trình Âm Nhạc Cuối Tuần hôm nay, chúng ta sẽ cùng gặp lại một sáng tác rất đẹp của nhạc sĩ Trầm Tử Thiêng, ca khúc Bài Hương Ca Vô Tận. Một bài hát có tình yêu, có quê hương, có những cuộc chia xa và một tiếng gọi dịu dàng đã ngân mãi qua nhiều năm tháng:
“Hát nữa đi Hương...”
Xin mời quý vị cùng lắng nghe và trở về với những miền ký ức chưa bao giờ thật sự ngủ quên.
Có những bài hát, nghe xong là quên.Có những bài hát, nghe xong chỉ nhớ giai điệu.
Nhưng cũng có những bài hát giống như một cánh cửa cũ. Mỗi lần mở ra là một khoảng trời năm tháng lại ùa về.
Bài Hương Ca Vô Tận là một bài hát như thế.
Tôi không nhớ mình nghe lần đầu tiên từ bao giờ. Chỉ biết rằng càng nhiều tuổi, tôi lại càng thích nghe nó. Có lẽ vì đến một lúc nào đó, người ta không còn nghe nhạc bằng đôi tai nữa. Người ta nghe bằng những điều mình đã sống.
Chiều nay, tôi mở bài hát như mọi lần.
Tiếng guitar vừa cất lên, câu đầu tiên đã khẽ rơi xuống như một chiếc lá cuối mùa.
"Hát nữa đi Hương..."
Tôi bật cười.
Ngày nay mà có anh chàng nào nhắn tin kiểu ấy chắc cô gái sẽ trả lời ngay:
"Anh cứ bật máy nghe nhạc đi, em khàn tiếng mất rồi."
Còn ngày xưa thì khác. Ngày xưa người ta yêu nhau có vẻ... kiên nhẫn hơn.
Không có ứng dụng nghe nhạc.
Không có mạng để mở bất cứ lúc nào.
Cũng chẳng có nút nghe lại chỉ bằng một cái chạm
Muốn nghe thì phải chờ đúng người hát. Cho nên anh chàng trong bài mới tha thiết:
"Hát nữa đi Hương."
Nghe cứ như sợ cô Hương nghỉ giải lao là cả bầu trời cũng mất nhạc.
Tôi vẫn thích cách mở đầu ấy. Không nói "Anh nhớ em." Không nói "Anh yêu em." Chỉ xin một điều rất nhỏ.
Em hát tiếp đi.
Đôi khi, trong tình yêu, những lời giản dị lại ở lâu với trái tim hơn mọi lời thề hẹn.
Ngày trẻ, tôi từng nghĩ tình yêu phải nói nhiều.
Lớn tuổi rồi mới biết, yêu nhiều khi chỉ là muốn người kia đừng vội đứng dậy.
Đừng vội về. Đừng vội im lặng. Ở lại thêm một bài hát.
Thế là đủ.
Có điều, tôi cũng hơi thương cô Hương. Hát từ đầu bài tới cuối bài mà anh vẫn chưa chịu cho nghỉ. Nếu đổi sang thời nay chắc cô sẽ nói:
"Anh chuyển khoản tiền nước cho em trước đã."
Nghề ca sĩ thời nào cũng vất vả.
Nhưng hát cho người mình thương nghe có lẽ còn cực hơn. Bởi khán giả ấy chẳng bao giờ chịu về.
Đến câu:
"Hát lại bài ca tiễn anh lên đường..."
Tôi lại ngồi lặng. Trong một câu hát rất ngắn là cả một thời đại. Một thời người ta tiễn nhau bằng bài hát.
Bây giờ thì khác.
Ra sân bay. Chụp vài tấm hình. Đăng Facebook.
Viết:
"Thượng lộ bình an."
Ba phút sau đã có hai trăm lượt thả tim.
Còn ngày ấy, không có mạng xã hội. Không có biểu tượng trái tim. Nhưng người ta lại mang cả trái tim thật đến cuộc chia tay.
Có lẽ vì thế mà những cuộc chia tay ngày xưa buồn lâu hơn. Và cũng đẹp hơn.
Tôi luôn có cảm giác Trầm Tử Thiêng rất tiết kiệm chữ.
Ông không kể. Ông chỉ gợi. Ông không khóc. Ông để người nghe tự thấy mắt mình ướt.
Đó là điều tôi rất quý.
Viết về nỗi buồn không khó. Khó là viết để người đọc tự buồn.
Đến điệp khúc.
"Hương ơi...
Sao tiếng hát em
Nghe vẫn dạt dào,
Nghe vẫn ngọt ngào..."
Đây là đoạn tôi thích nhất.
Ngày nay khen nhau lắm kiểu.
Đẹp xuất sắc. Xinh hết nước chấm. Đỉnh của chóp.
Còn ông Trầm Tử Thiêng chỉ dùng hai chữ:
"Ngọt ngào."
Thế là đủ. Không màu mè. Không khoa trương. Mà nghe còn rung động hơn cả một bài diễn văn.
Đàn ông ngày xưa cũng lạ.
Ít nói. Nhưng mỗi lần nói lại đúng chỗ.
Còn đàn ông thời nay...
Có người nhắn cả ba trang Messenger. Đọc xong cô gái chỉ trả lời:
"Dạ."
Mọi công sức coi như tan theo mây khói.
Đến đoạn:
"Hát chuyện vai em tóc xõa bồng mềm..."
Tôi lại bật cười. Đúng là đàn ông. Bảo nghe hát. Nhưng mắt thì nhìn tóc. Rồi nhìn vai. Rồi nhìn môi.
May mà ngày ấy chưa có camera giám sát. Nếu không chắc cô Hương cũng phải hỏi:
"Anh nghe nhạc hay anh đang quan sát?"
Tôi vẫn tin một điều rất dễ thương. Đàn ông khi yêu thường để ý những điều rất nhỏ.
Một sợi tóc rơi. Một nụ cười nghiêng. Một chiếc áo màu cũ. Một mùi hương thoảng qua.
Những thứ người ngoài không để ý thì người đang yêu lại nhớ suốt đời. Có người bảo đó là lãng mạn.
Tôi nghĩ đơn giản hơn.
Đó là bệnh nghề nghiệp của trái tim. Nó thích lưu những điều chẳng đáng để lưu. Rồi nhiều năm sau, chỉ cần gặp lại một mùi hương cũ cũng đủ đứng yên rất lâu.
Nhưng nếu bài hát chỉ có tình yêu thì có lẽ nó đã không sống lâu đến thế.
Điều đẹp nhất của Bài Hương Ca Vô Tận là giữa hai con người luôn có bóng dáng quê hương.
Một quê hương không hiện lên bằng cờ xí. Không hiện lên bằng những khẩu hiệu. Mà hiện lên bằng cánh đồng. Bằng con thuyền. Bằng tiếng mẹ. Bằng nỗi nhớ.
"Đồng tan hoang nên lúa ngại đơm bông..."
Chỉ một câu. Đã nghe cả gió thổi qua đồng.
"Thuyền ham đi nên nước còn trông mong..."
Tôi rất thích chữ "trông mong".
Nước cũng biết đợi. Con thuyền cũng biết nhớ. Thì con người làm sao không nhớ nhau được. Đó chính là tài của Trầm Tử Thiêng.
Ông không biến quê hương thành bài học. Ông biến quê hương thành nỗi nhớ. Mà nỗi nhớ thì chẳng ai cần học. Nó tự biết đường tìm về.
Càng lớn tuổi, tôi càng thấy âm nhạc có tính cách rất giống con người. Có bài hát gặp lúc hai mươi tuổi thì chẳng thấy gì.
Đến năm mươi tuổi nghe lại mới hiểu. Có bài hát hồi trẻ nghe vì ca sĩ hát hay. Sau này nghe vì từng câu chữ.
Rồi sau nữa...
Nghe vì một người nào đó. Âm nhạc không thay đổi. Chỉ có người nghe đã khác.
Có lẽ vì vậy mà mỗi cuối tuần tôi vẫn mở những bản nhạc cũ. Không phải để tìm lại tuổi trẻ. Tuổi trẻ không quay về.
Tôi chỉ muốn tìm lại cảm giác mình đã từng rung động. Đó là thứ nếu đánh mất thì tóc còn xanh hay đã bạc cũng chẳng còn nhiều ý nghĩa.
Người ta thường hỏi vì sao nhạc xưa sống lâu. Tôi nghĩ bởi ngày ấy người ta viết chậm. Yêu chậm. Nhớ chậm. Buồn cũng chậm.
Còn bây giờ mọi thứ đều rất nhanh.
Tin nhắn đến nhanh. Tin nhắn mất cũng nhanh. Có người vừa nói thương mình lúc sáng. Chiều đã đổi ảnh đại diện với người khác.
Nếu Trầm Tử Thiêng sống trong thời đại này, biết đâu ông sẽ phải viết thêm một câu:
"Hát nữa đi Hương... Nhưng nhớ đừng vừa hát vừa kiểm tra điện thoại."
Nói vui vậy thôi. Thời nào cũng có cái đẹp của thời ấy. Chỉ là cái đẹp ngày xưa giống ánh đèn dầu. Không sáng rực. Nhưng ấm.
Còn bây giờ giống đèn LED. Rất sáng. Nhưng đôi khi thiếu một chút hơi người.
Bài hát kết thúc.
Căn phòng lại trở về im lặng. Tôi không vội mở bài kế tiếp.
Khoảng lặng sau một ca khúc hay cũng đẹp như chính bài hát. Nó giống dư vị của một ngụm trà ngon. Giống mùi hương còn sót lại sau khi người con gái đã đi khuất cuối con đường.
Người ta không giữ được thời gian. Không giữ được tuổi trẻ. Không giữ được những cuộc gặp gỡ.
Nhưng may mắn thay, người ta vẫn còn giữ được âm nhạc. Chỉ cần một câu hát cũ, một tiếng guitar quen, một tiếng gọi rất khẽ:
"Hát nữa đi Hương..."
Và rồi, chỉ từ một câu hát cũ, cả một trời kỷ niệm lại lặng lẽ bước về, nhẹ như gió, chậm như khói trà, và buồn vừa đủ để lòng mình thấy biết ơn vì đã từng có một thời để nhớ. Có những năm tháng đã xa, có những người đã khuất khỏi tầm tay, nhưng âm nhạc vẫn còn đó, như một chiếc cầu nhỏ nối hiện tại với những miền xưa cũ.
Xin chân thành cảm ơn quý anh chị và các bạn đã dành thời gian đồng hành cùng Âm Nhạc Cuối Tuần.
Kính chúc mọi người một cuối tuần thật bình yên, nhẹ lòng và nhiều niềm vui. Mong rằng sau khi chương trình khép lại, trong mỗi chúng ta vẫn còn ngân nga đâu đó một câu hát quen, vẫn còn một nụ cười dịu dàng dành cho ký ức, và vẫn còn một góc riêng đủ ấm để những giai điệu đẹp tiếp tục ở lại.
Hẹn gặp lại quý vị vào chiều thứ Bảy tuần sau, với một ca khúc khác, một câu chuyện khác, và biết đâu, chúng ta lại thêm một lần mỉm cười trước những điều rất cũ mà chưa bao giờ thật sự cũ.
