Có những đêm, mùa thu chẳng cần gõ cửa. Nàng cứ lặng lẽ bước vào, mang theo chút gió heo may, chút hương hoa muộn và một vầng trăng nghiêng nghiêng bên rèm cửa sổ. Trăng không nói, gió cũng chẳng thưa. Chỉ có lòng người bỗng dưng xao động, như vừa nghe ai gọi khẽ một cái tên đã ngủ quên từ thuở nào.
Đêm nay, trăng thu lại về.
Tôi ngồi bên tách trà đã nguội, nhìn ánh trăng rơi thành từng vệt mỏng trên mặt bàn. Ngoài kia, vài chiếc lá bắt đầu đổi màu, vài chiếc khác vẫn còn xanh, cố níu lấy chút nắng cuối mùa. Tháng Mười là vậy. Thu chưa thật già mà lòng người đã vội hoài niệm.
Người ta thường bảo trăng thu đẹp nhất vào đêm rằm. Tôi lại nghĩ khác. Trăng đẹp nhất là khi có một người để nhớ, một chuyện để thương, và một khoảng lặng đủ dài để nghe lòng mình thổn thức.
Nhưng đêm nay, nhìn trăng, tôi chợt nghĩ đến một món nợ.
Một món nợ không giấy tờ, không lãi suất, chẳng ai đòi, mà có khi mang theo suốt cả cuộc đời.
Trăng thu còn nợ một người.
Nợ một ánh mắt chưa kịp nhìn lâu. Nợ một bàn tay đã từng muốn nắm. Nợ một lời thương chưa kịp ngỏ, và có lẽ, nợ cả một nụ hôn chưa bao giờ thành hình.
Thuở còn trẻ, tôi từng nghĩ tình yêu phải là những lời hẹn ước lớn lao, những cuộc gặp gỡ nồng nàn, những cái nắm tay chẳng muốn rời. Đến một tuổi nào đó mới hiểu, đôi khi tình yêu chỉ là nhớ đến một người giữa đêm trăng sáng, rồi tự hỏi: giờ này, nơi ấy, người có đang nhìn trăng?
Câu hỏi không cần lời đáp.
Bởi có những người đi qua đời ta như một mùa thu. Không ồn ào, không vội vã, nhưng khi đã đi rồi, hương thu vẫn còn vương trên từng trang ký ức.
Tôi chợt nhớ mấy câu thơ:
Trăng thu còn nợ một người,
Nợ câu chưa nói, nợ lời chưa trao.
Nợ nhau một ánh trăng đào,
Nợ mùa thu cũ... nợ vào trăm năm.
Ngẫm cũng lạ. Trăng trên trời có khi tròn, khi khuyết, nhưng trăng trong lòng người dường như chẳng bao giờ trọn vẹn. Một nửa dành cho hiện tại, nửa còn lại gửi về những tháng năm xa cũ.
Có những cuộc tình chẳng hề dang dở, bởi vốn dĩ chưa từng bắt đầu. Chỉ một ánh mắt, một nụ cười, một lần vô tình đi chung dưới ánh trăng, vậy mà đủ để người ta mang theo suốt mấy mươi năm.
Có lẽ điều khiến người ta nhớ lâu nhất không phải là những gì đã có, mà chính là những gì suýt nữa thuộc về mình.
Một lời tỏ tình chậm mất một nhịp. Một buổi hẹn lỡ vì cơn mưa bất chợt. Một lần chia tay cứ ngỡ ngày mai sẽ gặp lại, nào hay cái ngày mai ấy lại dài bằng cả một đời người.
Rồi thời gian cứ thế trôi.
Người thiếu nữ năm nào có lẽ giờ đã lên chức bà. Chàng trai từng đứng ngẩn ngơ dưới hiên nhà chắc cũng đã bạc tóc. Những lời chưa nói ngày xưa, nếu bây giờ có dịp nói lại, e rằng chỉ còn là một nụ cười hiền hậu.
Nhưng như thế cũng hay.
Đâu phải điều gì đẹp cũng cần thuộc về mình. Có những vẻ đẹp chỉ nên đứng từ xa mà ngắm. Có những kỷ niệm chỉ nên giữ trong lòng, như giữ một cánh hoa ép giữa trang sách cũ. Mở ra, hương đã nhạt, màu đã phai, nhưng cái rung động ban đầu thì vẫn còn nguyên vẹn.
Và món nợ ấy, nghĩ cho cùng, đâu phải để đòi.
Nó chỉ là một cái cớ thật đẹp để mỗi độ thu về, người ta lại có quyền nhớ đến một người.
Ngoài hiên, gió vừa lay nhẹ tấm mành.
Ánh trăng chao một chút, tưởng chừng có bàn tay ai vừa vén rèm nhìn vào. Tôi bật cười với chính mình. Đúng là cái tật của người hay viết về mùa thu! Một chiếc lá rơi cũng thành câu chuyện, một cơn gió thoảng cũng hóa tương tư. Đến cả vầng trăng vô tội kia cũng bị lôi vào chuyện nợ nần của nhân gian.
Nếu trăng biết nói, chắc nàng sẽ trách:
"Ông ơi, tôi chỉ ghé qua soi sáng, có vay mượn gì của ai đâu mà ông bắt tôi mang nợ?"
Tôi sẽ cười mà đáp:
"Trăng chẳng vay, nhưng trăng làm người ta nhớ. Mà đã nhớ, tức là còn nợ. Nợ một người, nợ một thời, nợ cả những điều chưa kịp nói."
Có lẽ nàng trăng sẽ lắc đầu, rồi lặng lẽ trôi qua mái nhà. Bởi trăng có biết đâu, ở cõi nhân gian này, có những món nợ càng trả càng đầy, càng muốn quên lại càng nhớ.
Nghĩ cho cùng, tuổi đời càng chồng chất, người ta càng ít mong những điều náo nhiệt. Một buổi chiều yên ả, một đêm trăng thanh, một người tri kỷ để cùng uống trà, hoặc chỉ đơn giản là có ai đó để nhớ trong im lặng, cũng đủ làm nên một niềm hạnh phúc.
Tôi không biết mùa thu còn ở lại bao lâu. Chỉ biết ngoài kia, lá vẫn đang chuyển màu, gió vẫn đi qua những mái nhà, và trăng vẫn trở về như đã từng trở về qua biết bao mùa thương nhớ.
Có lẽ, điều đáng quý nhất không phải là giữ được mùa thu, mà là giữ được trong lòng mình một chút dịu dàng khi mùa thu đi qua.
Bởi đến một lúc nào đó, người ta không còn muốn hỏi ai đúng, ai sai, ai đã bỏ lỡ ai. Chỉ thấy biết ơn vì trong cuộc đời mình từng có một người khiến ánh trăng trở nên đẹp hơn, khiến mùa thu trở nên đáng nhớ hơn.
Và nếu món nợ ấy chẳng bao giờ trả được, thì cứ để nó nằm yên trong ký ức.
Đêm đã khuya.
Tách trà nguội hẳn. Tôi đứng dậy khép bớt cửa sổ, nhưng vẫn chừa một khoảng nhỏ cho ánh trăng ghé vào.
Biết đâu đêm mai, nàng lại đến.
Và biết đâu, ở một phương trời nào đó, cũng có một người đang ngồi bên cửa sổ, nhìn cùng một vầng trăng, nhớ về một mùa thu rất cũ.
Tôi bỗng muốn hỏi trăng một câu, nhưng rồi lại thôi.
Bởi có những câu hỏi, giữ trong lòng vẫn đẹp hơn lời đáp.
Trăng thu còn nợ một người,
Nợ mùa tóc biếc, nợ thời chung đôi.
Người xa... trăng vẫn bên trời,
Nợ nhau một chút, nhớ đời chẳng quên.
Thôi thì, trăng cứ sáng, thu cứ về, và người cứ bình yên nơi ấy.
Còn món nợ năm nào...
Xin để dành cho một kiếp trăng sau.
Xin chân thành cảm ơn quý anh chị và các bạn đã dừng chân bên những dòng tản mạn. Ai trong đời chẳng từng nợ một người, một lời thương, một mùa thu cũ. Mong những món nợ ấy mãi là kỷ niệm đẹp. Chúc mọi người một mùa thu bình yên, ấm áp và đầy yêu thương!
