Đôi điều trao đổi cùng bạn Ngọc Bầu Cooke
Thưa quý bạn đọc,
Vừa qua, sau khi tôi đăng bài tản mạn Đời Có Bao Lâu Mà Cứ Nhăn Nhó, bạn Ngọc Bầu Cooke đã viết một bài thơ lục bát mang tựa đề Đời Không Chỉ Có Cười Là Xong, kèm theo lời bình để phản biện quan điểm của tôi.
Trước hết, tôi trân trọng công sức và tinh thần trao đổi của bạn. Văn chương vốn có nhiều góc nhìn, và phản biện là điều cần thiết. Tuy nhiên, phản biện muốn thuyết phục thì trước hết phải hiểu đúng điều mình đang phản biện.
Đọc hết bài thơ cùng lời bình, tôi nhận thấy một vấn đề căn bản: Bạn đang phản bác những điều tôi chưa từng nói, rồi dùng chính những điều ấy để chứng minh rằng quan điểm của tôi chưa đầy đủ.
Tôi viết Đời Có Bao Lâu Mà Cứ Nhăn Nhó, chứ không viết Đời Chỉ Cần Cười Là Xong.
Hai quan niệm ấy hoàn toàn khác nhau!
Tôi khuyên con người sống lạc quan, bớt hơn thua, biết buông bỏ những phiền muộn không đáng có. Tôi chưa bao giờ cho rằng nụ cười có thể xóa hết khổ đau, càng không phủ nhận trách nhiệm, mất mát hay những bất công trong cuộc sống.
Bạn viết:
Đừng khuyên ai cứ vui ngay,
Khi lòng giông bão, tháng ngày chơi vơi.
Xin hỏi, tôi đã khuyên ai đang đau khổ phải lập tức vui lên ở chỗ nào?
Khuyên người ta sống lạc quan không đồng nghĩa với việc bắt họ phải vui vẻ bất chấp hoàn cảnh. Đừng biến một lời động viên thành mệnh lệnh rồi phản đối chính điều mình suy diễn.
Bạn lại viết:
Đừng đem hai chữ thong dong,
Đo người tất bật giữa dòng ngược xuôi.
Tôi nghĩ bạn đã nhầm lẫn giữa hoàn cảnh sống và thái độ sống.
Một người lao động vất vả vẫn có thể giữ tâm hồn thanh thản. Ngược lại, người sống trong nhung lụa vẫn có thể tự làm khổ mình bằng đố kỵ, hơn thua và bất mãn.
Thong dong không nhất thiết là không có gánh nặng, mà đôi khi là biết giữ lòng bình thản giữa những gánh nặng ấy.
Bạn còn viết:
Yêu đời chẳng có nghĩa là,
Thấy sai nhắm mắt, thấy tà làm ngơ.
Hai câu này đúng, nhưng xin hỏi: Ai đã bảo yêu đời là phải nhắm mắt trước cái sai?
Một người hoàn toàn có thể vừa sống lạc quan, vừa có trách nhiệm, vừa kiên quyết đấu tranh trước bất công.
Đừng đặt lòng nhân hậu, trách nhiệm và tinh thần lạc quan vào thế đối lập, bởi chúng vốn có thể song hành.
Đặc biệt, bạn viết:
Đừng chê nhăn nhó, bạn ơi,
Có khi người khóc vì người quá thương.
Ở đây, bạn lại đánh đồng sự nhăn nhó với nỗi đau.
Tôi chưa từng chê trách người đang chịu đựng mất mát. Nước mắt của tình thương, của trách nhiệm hay của những nghịch cảnh đều đáng được cảm thông.
Nhưng đau khổ vì cuộc đời và nuôi dưỡng thái độ sống tiêu cực là hai chuyện khác nhau.
Không phải người hay cười thì chưa từng đau khổ, cũng chẳng phải người thường xuyên cau có thì hiểu đời sâu sắc hơn.
Trong lời bình, bạn viết rằng đừng chỉ khuyên người ta cười khi họ đang khóc, mà hãy hiểu vì sao họ khóc.
Tôi hoàn toàn đồng ý!
Nhưng điều ấy có gì mâu thuẫn với quan điểm của tôi?
Chúng ta có thể cảm thông với nỗi đau của người khác, đồng thời động viên họ tìm lại niềm vui. Hai điều ấy đâu có loại trừ nhau?
Tôi không phủ nhận nước mắt. Tôi chỉ không muốn nước mắt trở thành nơi trú ngụ vĩnh viễn của tâm hồn.
Tôi không bảo ai phải cười khi đang đau. Tôi chỉ mong sau những tháng ngày đau khổ, con người vẫn tìm được lý do để mỉm cười.
Và tôi muốn nói thẳng một điều:
Một bài phản biện dài chưa chắc đã là một bài phản biện sâu. Muốn bác bỏ một quan điểm, cần phản bác đúng điều người khác đã nói, chứ không phải điều mình suy diễn rằng họ muốn nói.
Tôi trân trọng cảm xúc trong bài thơ của bạn, nhưng cảm xúc không thể thay thế cho sự chính xác trong lập luận.
Thực ra, câu kết trong lời bình của bạn, rằng sống tích cực là đi qua nỗi buồn mà vẫn giữ được lòng nhân hậu, lại khá gần với tinh thần bài viết của tôi.
Vậy thì chúng ta đang bất đồng về quan điểm, hay chỉ đang tranh luận vì cách hiểu khác nhau?
Và xin nói vui một chút.
Tôi chỉ khuyên mọi người bớt nhăn nhó, chứ có bắt ai phải cười suốt ngày đâu mà bạn phải huy động cả một trường thiên lục bát để chứng minh rằng cuộc đời còn có nước mắt!
Nếu mỗi lời khuyên sống vui đều phải kèm theo bản liệt kê đầy đủ những bi kịch của nhân gian, e rằng người ta chưa kịp mỉm cười đã phải... nhăn nhó vì đọc!
Thưa quý bạn đọc,
Có những người từng đi qua chiến tranh, mất mát, chia ly và những tháng ngày cơm áo nhọc nhằn, nhưng vẫn chọn mỉm cười.
Không phải vì họ chưa từng đau khổ, mà vì họ hiểu rằng cuộc đời đã có quá nhiều nước mắt.
Nụ cười không chứng minh một cuộc đời không có giông bão. Đôi khi, nó chính là dấu hiệu của một tâm hồn đã đủ bản lĩnh để đi qua giông bão.
Sau cùng, tôi vẫn giữ nguyên quan điểm:
ĐỜI CÓ BAO LÂU MÀ CỨ NHĂN NHÓ!
Không phải vì đời không có chuyện buồn, mà chính vì đời có quá nhiều chuyện buồn nên một nụ cười chân thành lại càng đáng quý.
Cảm ơn bạn Ngọc Bầu Cooke đã góp thêm một góc nhìn. Cảm ơn quý bạn đọc đã dành thời gian theo dõi.
Bất đồng quan điểm không nhất thiết phải dẫn đến bất hòa. Điều quan trọng là sau mỗi cuộc trao đổi, chúng ta hiểu nhau hơn, thay vì chỉ cố chứng minh mình đúng.
Riêng lão Từ, viết xong bài phản biện này vẫn xin giữ lại một nụ cười.
Bởi nếu chỉ vì một bài thơ phản biện mà tôi cũng nhăn nhó, thì hóa ra chính tôi lại đi ngược với điều mình đã viết!
Thân mến!
Từ Thức




